Күреңбел ауылдық округінің аймағындағы Төрткүл төбе қалашығынан табылған көне тұрмыстық бұйымдардың ішінде қыш құмыралар ерекше орын алады. Олар – халықтың күнделікті тұрмысын ғана емес, сол дәуірдің мәдениетімен дүние танымын айғақтайтын тарихи жәдігер. Археологтардың қазба жұмыстары кезінде, Теріс өзені Қаратау бөктері Көлбастау маңындағы қоныстардан қыш ыдыстардың сынықтары мен бүтін құмыралар табылған. Олар сақ, үйсін, қаңылы тайпалары кезеңіне және орта ғасырлық түркі заманынан қалған бұйымдар. Бұл құмыралар астық сақтау, су құю, ас әзірлеуге және діни жоралғыларда қолданылған. Орта ғасырлық Төрткүл төбе қалашығынан табылған қыш құмыраларды аудандық тарихи өлкетану мұражайынан көптеп кездестіруге болады. Соның ішінде Төрткүл төбеден табылған қыш құмыралардың жасалу технологиясы сипаттамасы ерекше назар аудартады. Қыш құмыралар жергілікті табиғи саздан иленіп, қалыпқа салынып, арнайы пештерде күйдіріліп жасалған. Бұл әдіс құмыраның беріктігін арттырып қана қоймай әсемдігін айшықтаған.
– Қыш құмыра – қазақ халқының тұрмысындағы қарапайым ыдыс қана емес ол халықтың мәдениеті мен дәстүрін бейнелейтін жәдігер. Бұл құмыра – өз дәуірінің қолтаңбасы өркениет пен тұрмыстың даму деңгейін айғақтайтын дерек. Жуалыдан табылған қыш құмыралар қазақ даласындағы көне өркениеттің тұрмыстық мәдениеттің нақты дәлелі олар халқымыздың қол өнерін табиғатпен үндес өмірін паш етеді. Музей қорындағы қыш құмыралар бүгінгі ұрпаққа ата бабамыздың өмір салтын, өнерін, дүние танымын таныстыратын баға жетпес мұра болып қала береді. Жуалы аудандық өлкетану музейінде осы өңірден табылған қыш құмыралардың бірнеше үлгісі сақтаулы олар қалың қабырғалы, түбі жалпақ мойны биік болып келеді. Қыш құмыралар қазақ даласының көне тарихынан сыр шертетін бірегей жәдігерлер. Жуалы өңірінен және өзге де аймақтардан табылған қыш құмыралар халқымыздың күнделікті өмірін қол өнер дәстүрін айқындайды. Музей қорындағы бұл құнды бұйымдар ата-бабамыздың тұрмысын, өнерін бүгінгі ұрпаққа жеткізетін мәдени мұра, ұлттық тарихымыздың ажырамас бөлігі. Бұл қыш құмыралар біздің музейде 30 жылдан бері сақталып келеді, – дейді аудандық тарихи өлкетану музейінің экспозициялық көрме ұйымдастыру жөніндегі нұсқаушысы Нұрғиса Абдрашев.
Аудандық музейге келіп, Күрең белден табылған қыш құмыраларды тамашалаушылар көп.
Есет ДОСАЛЫ
Ұқсас жаңалықтар
