Құқықтық сауаты төмен адам көбіне өзіне тиесілі мүмкіндіктерді білмей, әділетсіздікке үнсіз көнеді. Ал заңды білетін азамат қай жерде, қандай жағдайда, қандай құқығы бар екенін анық түсінеді. Осы арқылы ол жеке басының ғана емес, қоғамдағы тұрақтылықтың да сақталуына үлес қосады. Әл-Фараби «Қайырымды қала тұрғындарының» басты сипаты – заңға бағыну мен әділдікті құрметтеу екенін айтқан. Бұл қағида бүгінде өз маңызын жойған жоқ. Қазақстанда азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталған заңдар мен тетіктер жеткілікті. Алайда сол мүмкіндіктерді пайдалану үшін әр адам ең әуелі өзіне берілген құқық пен жүктелген міндетті білуі тиіс.

Құқықтық сауат – тек сотқа жүгіну ғана емес, ол күнделікті өмірдегі қарапайым қатынастарда да қажет. Олар: еңбек келісімшартын оқу, несие алғанда талаптарды түсіну, интернеттегі алаяқтықтан сақтану, мемлекеттік қызметтерді дұрыс пайдалану. Құқықтық мәдениеті қалыптасқан қоғамда дау-жанжал азаяды, өйткені адамдар мәселені заң шеңберінде шешуге дағдыланады. Абайдың «Заң – әділеттің күзетшісі» деген мағынадағы ойлары да осыны меңзейді: заң бар жерде ғана шынайы тәртіп болады.

Өкінішке қарай, кейбір азаматтар өз құқығын білмегендіктен, түрлі алаяқтықтың құрбанына айналып, заңды жолмен қорғана алмай жатады. Мұндай жағдайлар құқықтық ағартудың әлі де жеткіліксіз екенін көрсетеді. Сондықтан мектептен бастап, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы да заңды қарапайым тілмен түсіндіру – заман талабы. Құқықтық сауаттылық – тек құқық қорғау саласының міндеті емес, бұл – тұтас қоғамның ортақ жауапкершілігі. Әр адам заңды білсе, әділетсіздікке төзбейді, тәртіпсіздікке жол бермейді. Сонда ғана біз әділеттілік үстемдік еткен, қауіпсіз әрі әділ қоғам құра аламыз.

Қорыта айтқанда, заңды білу – әлсіздің қаруы, әділдің тірегі. Құқықтық сауаты жоғары ұрпақ – елдің ертеңі. Ал сол ертеңнің жарқын болуы әрқайсымыздың бүгінгі заңға деген құрметімізге тікелей байланысты.

Мақпал СҮЙІНБАЙ