Көп жағдайда пәтер иесі мен жалға алушы ауызша келісіммен шектеледі. Бір қарағанда бұл екі тарапқа да ыңғайлы көрінуі мүмкін. Құжат рәсімдеуге уақыт кетпейді, артық шығын да жоқ. Бірақ дәл осы «жеңілдік» кейін үлкен мәселеге айналуы мүмкін.

Мысалы, жалға алушы алдын ала бірнеше айға төлем жасап қояды. Алайда белгілі бір себеппен пәтер иесі оны күтпеген жерден шығарып жіберуі мүмкін. Мұндай жағдайда жалға алушы өз құқығын дәлелдей алмайды. Себебі қолында ешқандай ресми құжат жоқ.

Керісінше жағдай да кездеседі. Кейбір жалға алушылар пәтерді бүлдіріп, төлемді кешіктіріп немесе мүлде төлемей кетеді. Бұл жағдайда да пәтер иесі заңды түрде талап қоюда қиындыққа тап болады.

Заңгерлердің айтуынша, жалдау келісімшарты – екі тарапты да қорғайтын басты құрал. Онда жалдау мерзімі, төлем мөлшері, тараптардың міндеттері мен жауапкершілігі нақты көрсетілуі тиіс. Бұл – болашақтағы даулардың алдын алудың ең тиімді жолы.

Тағы бір өзекті мәселе – салық төлеу. Көптеген пәтер иелері жалдау табысын ресми тіркемейді. Бұл заң бұзушылық болып саналады және айыппұл салуға әкелуі мүмкін.

Жалдамалы пәтер нарығындағы тәртіп – тек заң талабы ғана емес, өзара сенім мен жауапкершіліктің көрсеткіші. Ал келісімшарт – сол сенімді бекітетін негізгі құрал.

Сонымен қатар келісімшартты нотариалды куәландыру немесе кем дегенде жазбаша түрде рәсімдеу маңызды. Бұл құжат сотта дәлел ретінде қарастырылады.

Мақпал СҮЙІНБАЙ