Халқының жоғын жоқтап, мұңын мұңдаған, елінің намысы мен ары да болған Шерхан Мұртаза есімі сірә да ұмытылмас. Оны қалың елі қазағы қашанда құрметтеп, шығармаларынан әсер алып, есімін асқақтата берері даусыз. Оны жалпы халықтың, ел ертеңі жастардың Халық жазушысына деген риясыз, шексіз құрметінен аңғаруға болады. Қаламгердің тоқсан жылдық мерейтойы Әулиеата жерінде бар сән салтанатымен аталып өтті.

 Қаламгер ескерткіші бой көтерді

Әуелі халықаралық Тараз инновациялық институтының алдында Халық жазушысы Шерхан Мұртазаның қоладан құйылған еңселі ескерткіші ашылды. Ескерткішті облыс әкімі Нұржан Нұржігітов, ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дархан Қыдырәлі, Мемлекет және қоғам қайраткерлері Өмірбек Байгелді, Амалбек Тшанов, ғалым Ғарифолла Есім, ақын, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Нұрлан Оразалин, Қазақстанның Еңбек Ері, ақын Мұхтар Шаханов, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, ақын Ақұштап Бақтыгереева, Халық қаһарманы Бақытжан Ертаев, Еңбек Ері Аягүл Миразова бірге ашты. Ескерткіштің ашылу рәсімінен соң ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дархан Қыдырәлі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Халық жазушысы Шерхан Мұртазаның 90 жылдығына арналған құттықтау хатын оқып берді. Мұнан соң Нұрлан Оразалин сөз алып, Шераға туралы көсіле сөйледі.

– Бұл – ұлы Шерханның рухына ғана емес, қазақ халқының байтақ тағдырына көрсетілген тағзым. Тоныкөк, Бәйдібек баба, Төле бидің әруағы қозғалып жатқан күн. Әлихан, Міржақып, Мұхаң мен Сәбең, Ғабеңдердің рухы қозғалып жатқан күн. Тараздың төрінде дүниеге теңдік сұрап сөйлеген Шерхан Мұртазаға құрмет жасалып жатыр. Шераға жаңа дәуірдің қиын кезеңінде, Ұлы дала тағдыры батыс пен шығыстың қайшысына түсе бастаған тұста жазушылық, қайраткерлік міндетін адал атқарды. «Қызыл жебе» – жазушылық бейнесі. Журналистикада «Шерханның шекпенінен шыққан» жаңа дәуірдің көркемсөз майталмандары қалыптасты. Тәуелсіздікке қадам басқан кездегі қателіктерімізді де батыл айтқан – Шерхан. Сол үшін Шераға Халық қаһарманы болуы керек еді. Бірақ, бүгін қоладан ескерткіш құйып, қазақ елі Шерханын қаһармандық биігіне көтерді. Осы ескерткіш жазушының қаһармандығына қойылған мәңгілік белгі, – деді. Келесі кезекте Халық қаһарманы Бақытжан Ертаев толғана сөйледі. «Біз бақытты халықпыз. Батырымыз Баукең бар.

Шындықтың шырақшысы Шерағамыз бар. Ендігі мұрат Қазақстанның осы еркіндігіне ие болып, ешкімге бермеу. Ел Президентімен бір сапта болып, алға басу», деді ол. Ал ақын Ақұштап Бақтыгерееваның биік тұлға Шерхан ағасына арнап оқыған өлеңі баршаны толқытты. Ақын Мұхтар Шаханов ақ батасын берсе, қоғам қайраткері Амалбек Тшанов, белгілі ғалым Жанғара Дәдебаев толғана сөз сөйледі.

Тағылымға толы конференция

Ескерткіштің ашылу салтанатынан кейін «Көне Тараз» кешенінде Халық жазушысының мерейтойына арналған республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Конференция жұмысын облыс әкімі Нұржан Нұржігітов ашып, сөз сөйледі. – Қасиетті Әулиеата топырағы текті тұлғалардың шоғыры шыққан аймақ. Жыр алыбы – Жамбыл, өнердің кені – Кенен. Міне, осы ардақты рухани тұғырдың биік шыңында даңқты жерлесіміз, Халық жазушысы Шерхан Мұртаза да тұр. «Шерханның шекпенінен шықтық» деген азаматтардың өзі бүгінгі таңда белгілі тұлғаларға айналды. Біздің облыста Шерхан Мұртаза есімін ардақтауға бағытталған жұмыстар кеңінен жүріп жатыр. 2019 жылы Шерхан Мұртаза атындағы облыстық «Руханият және тарихтану» орталығы ашылды. Өздеріңіз бүгін көргендеріңіздей, халықаралық Тараз инновациялық институтына және Баспасөз үйіне Шерхан Мұртазаның есімі берілді. Облыстың төрт орта мектебі Шерхан Мұртаза есімімен аталады. Өңірдегі отыздан аса білім ошақтарында Шерхантану сабақтары өтіп жатыр. Аталған институттың құрылтайшысы Ерболат Саурықовтың қолдауымен Шерхан Мұртазаның бес томдық жинағы және «Ауылды, сені сағындым» кітабы жарық көрді. Себебі Шерхан Мұртаза мұралары – жанымызға демеу, ұрпаққа ұран. Алдағы уақытта да жазушыға көрсетілер құрмет жалғаса береді. Бүгінгі конференция жұмысына сәттілік тілеймін, – деді облыс басшысы.

Жалпы конференция жұмысын ҚР Парламент Мәжілісінің депутаты Мейрамбек Төлепберген жүргізіп отырды. Жиында Шерхан Мұртазаның тойына ҚР Премьер-Министрінің де құттықтауы келді. Сондай-ақ Парламент Сенатының төрағасы Мәулен Әшімбаевтың құттықтауын Сенат депутаты Абдалы Нұралиев, Парламент Мәжілісінің төрағасы Ерлан Қошановтың құттықтауын Мәжіліс депутаты Жанарбек Әшімжан оқып берді.

Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дархан Қыдырәлінің сөзі елдің назарын аударды. «Наркескен тұлға Шерхан Мұртаза ең үздік дәстүрлерді дамытты. Еркіндіктің елең-алаңында Шераға стилі, Шерханның дауылпаздай сөзі шамырқантты. Халқымыздың біртуар перзенті Әбіш Кекілбайдың: «Шерхан сөйлесе, есіме Махамбет батыр түседі» деуі де бекер емес. Қандай биік баға. Шерағаң сөйлегенде біздің есімізге Бауыржан Момышұлы түсетін. Шерханның «Қызыл жебесі» ұлт қайраткері Тұрарға ғана емес, Алаш ардақтыларына қойылған рухани ескерткіш. Біз Шерағаны бас редактор, жазушы, депутат болғаны үшін емес, еліне қалтқысыз қызмет еткені үшін құрметтейміз», – деді министр. Мемлекет және қоғам қайраткері Өмірбек Байгелді «Шерхан сирек туылатын тұлға, нағыз сирек кездесетін жолбарыс» деп бағалады. Жиында Халық қаһарманы Бақытжан Ертаев және өзге де тұлғалар сөз алып, Шерхан Мұртазаның биік болмысын одан әрі асқақтатып, жазушылық, қайраткерлік, азаматтық асыл қасиеттеріне терең тоқталды.

Талаптыдағы той

Түстен кейін тойға келген барша ел ардақтылары мен зиялы қауым Халық жазушысының туған жері Жуалы ауданын бетке алды. Әуелі Талапты ауылында Халық жазушысы Шерхан Мұртазаның мемориалдық үйі ашылды. Мемориалдық үйдің ашылу салтанатында облыс әкімі Нұржан Нұржігітов, Ақпарат және қоғамдық даму министрі Дархан Қыдырәлі, Халық қаһарманы Бақытжан Ертаев, Қазақстанның Еңбек Ерлері Мұхтар Шаханов, Мұқаш Ескендіров, Парламент Мәжілісінің депутаттары Дархан Мыңбай, Мейрамбек Төлепберген лента қиды. Алдымен ел ағалары мемориалдық үйді аралап көрді. Мұнда жазушының барлық шығармашылық мұралары сақталады. Түрлі мәдени-әдеби іс-шаралар өтетін ыңғайлы мәжіліс залы да бар. Бұл үйді Халық жазушысының немере інісі Әлижан Мұртаза басқаратын болады. Тойға келген барша қонақтарға және жуалылықтарға да молынан дастарқан жайылып, дәм беріліп, Шерхан Мұртазаның рухына арналып Құран бағышталды. Облыстың бас имамы Бейбіт Мырзагелдиев бағыштаған Құранға барша көпшілік ықыласпен қол жайып, Шерағаға Жаратқанның рахымы мен мейірімі төгілсін деп тіледі.

Мұнан соң Асқар Тоқпанов атындағы облыстық қазақ драма театры ел назарына Қуандық Қасымов әзірлеген «Шерхан» драмалық қойылымынан үзінді ұсынды. Шерханның кемел шағын сомдаған актер, Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері Жүніс Әлімбековтің, замандасының рөліндегі, Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері Әбиірбек Тінәлінің сахнадағы шеберліктері көпшілікті тәнті етті. Жиналған көпшіліктің алдында облыс әкімі Нұржан Нұржігітов сөз сөйледі. «Қадірлі көпшілік! Ардақты қауым! Қазақ халқының қарымды қаламгері, марқасқа журналист, қоғам қайраткері Шерхан Мұртазаның 90 жылдық тойы – елдің тойы. Шерхан Мұртаза есімі елдің жадында жатталғалы жарты ғасырдан асты. Шоқтығы биік Шераға ешқашан көмескіленбейді. Сом алтындай жарқырай береді. Қасиетті Әулиеата өлкесі талай дүлдүлдер мен даңқты перзенттерді өмірге әкелді. Соның бірі – Шерхан Мұртаза. Шерағаның айналасы жұп-жұмыр тегіс келген әдемі әңгімелерінен бастап, романдарына дейін елдің олжасы, келешекке барар көркем дүние. Депутат ретінде де ақиқатты айтты, туралықтың туы болды. Белі бүгілмеді, шындық сөзі үзілмеді. Шераға шындықтың шырақшысы бола білген алып тұлға. Шығармалары – баға жетпес зор табыс. Еңбегі – ұшан теңіз. «Қызыл жебе» романы арқылы ұлт қайраткері Тұрар Рысқұловты халқымен қайта қауыштырды. Шераға сөзі – халқымызға рухани азық», – деді. Облыс әкімі Нұржан Нұржігітов көпшіліктің алдында Шерхан Мұртаза тойына арналып өткен бірқатар шығармашылық байқаулардың жеңімпаздары мен жүлдегерлерін марапаттап, жүлде тапсырды. Сонымен, «Ақиқаттың ақ туы» атты шығармашылық бәйгеде бас жүлде Гүлзейнеп Сәдірқызына бұйырды. Ал жүлделі бірінші орынға Қуандық Түменбай, екінші орынға Көсемәлі Сәттібайұлы мен Серік Ақсұңқарұлы лайық деп танылды. Үшінші орыннан Елен Әлімжан, Анар Қоныс көрінді. Сондай-ақ Ақылжан Мамытқа, Үміт Битеноваға, Қайыммұнар Табеевке ынталандыру сыйлықтары берілді. «Шынның жүзі – Шераға» атты республикалық мүшәйраның бас жүлдесін Баймаханбет Ахмет жеңіп алса, жүлделі бірінші орыннан Табиғат Абаилдаев көрінді. Осылайша, үздік шығармашылық иелері марапатталды. Мұнан соң ақын Мұхтар Шаханов, Халық қаһарманы Бақытжан Ертаев, «Қазақстан дәуірі» газетінің бас директоры Сәуле Мешітбаева, жазушы Елен Әлімжан сөз сөйлеп, Халық жазушысы Шерхан Мұртазаның биік болмысы туралы кеңінен толғанды. «Жай отынан жаратылған намысы» атты Шерхан Мұртазаның 90 жылдығына арналған облыстық ақындар айтысының бас жүлдегері Қанат Мырзахан мен бірінші орын иегері Дархан Әбдіманат тамаша айтыс жасады. Мұнан соң Кенен Әзірбаев атындағы облыстық филармониясының әншілері көпшілікке тамаша концерт ұсынды. Ашық алаңда тігілген ақшаңқан киіз үйлерде қонақтарға және көпшілікке дәм беріліп, құрмет көрсетілді. Осылайша, Жуалы жерінде, Талаптының төрінде Шерхан Мұртазаның 90 жылдық тойы жоғары деңгейде аталып өтті.  

Есет ДОСАЛЫ.