Қызмет алушылар арасында байқау жүлдегерлері көп

Орталық директоры, Тараз қалалық мәслихатының депутаты Мұрат Бердияровтың айтуынша, мұнда 30-дан астам мүмкіндігі шектеулі азамат қызмет алып жатыр. Олардың бірқатарына орталық басшысымен бірге жолықтық. Тағдыры ауыр жандардың сөздері жанымызды толқытып, жүрегімізді тебірентті. Қызмет алушының бірі – Мұхтар Тыналиев. Біз ол азаматты мүгедектер арбасында отырған жерінен кездестірдік. Мұхтарды 5 жасында мотоцикл қағып кеткен. Оған дейін сап-сау, аулада ойнап жүрген ойын баласы болған. Осы мотоцикл апатынан кейін бұл азамат үшін сергелдең күндер басталыпты.

Қазір жасы 50-ге таяпты. Яғни, анасы Анаркүл бастаған жанашыр жандары 45 жыл бойы Мұхтарға ем іздеп, азаматты оңалтудың жолдарын қарастырып келеді. Бірнеше рет күрделі ота жасалған. Оның ең маңыздысы Мәскеу қаласында жүзеге асқанын мекеменің психолог маманы Қарлығаш Балқыбекова айтып берді. Сол дер кезінде жасалған отаның нәтижесінде қызмет алушы бүгінгі таңда аздап, ақырын сөйлейді. Шахмат, дойбы, тоғызқұмалақ секілді спорттық және ұлттық ойындар бойынша мүмкіндігі шектеулі азаматтар арасында қалалық, облыстық жарыстарға қатысып, жүлдеге қол жеткізіп тұрады. Қызмет алушыны қызықтырудың, оңалтудың, өмірге құштарлығын оятудың бұл да бір үлгілі жолы деп түсіндік.

Мұхтардың құран сүрелерін оқып, әруақтарға бағыштап отыратын ізгілігі де бар екен. Көпшілік алдында жақсылап бата беретін кездері де аз емес. Қазіргі таңда бұл азаматтың мүмкіндігін дамытуға, өзін еркін, жан-жақты көрсетуіне мекеме тарапынан барлық жағдай жасалған. Тиісті қызметкерлер маңайында қызмет көрсетіп жүр. Мұхтардың өзі де өмірінің бірқатар сәттерін ақырын-ақырын баяндап берді. – 5 жасымда апатқа ұшырап, ауыр жағдайға түстім. Ол кезде әрине есімнен танып қалғанмын. Анам арқалап, бауырларым бағыт-бағдар беріп жүріп осы халге жетіппін. Бірге туған төрт бауырым бар. Жанашырларым жетелеп жүріп көптеген ота жасатты. Сол ізденістің оң нәтижелері болды. Қиын жағдайда қалсақ та, сандарды санап, хат танитын деңгейде білім алдық.

Жалпы, 17 жылдан бері мемлекеттің қамқорлығында келемін. Ал, осы №2 орталықтың 7 жылға жуық уақыттан бері бері қызмет алушысымын. Өзім орталықтағы спорттық үйірмелерге қатысамын. Шахмат пен тоғызқұмалақ, дойбы бойынша жарыстарда бақ сынап, сәті келгенде жүлдеге де ие болдым. Оның барлығы өмірге деген құштарлығымды оятады. Мекемедегі қызметкерлердің баршасы әдепті, өз істеріне жауапты, бізге жылы сөйлейді. Әрқашан жанашырлықпен қарайды. Әкеміз бен анамыздай қамқорлық танытады. Соңғы уақытқа дейін өзім таяқтың көмегімен жайлап қадам баса алатынмын. Әлі де ептеп жүре аламын. Бірақ, жылдан-жылға буындарым әлсіреп, қиындық туындап жатыр. Қозғалыс аз болғаннан кейін шығар. Сондықтан, өзімнің зейнетақымнан бірнеше ай жинап жүріп, 350 мың теңгеге жаңа қол арба сатып алдым. Қазір сол қол арбаны пайдаланып жүрмін. Онсыз да қамқорлығын аямай отырған орталыққа менің тамшыдай көмегім осы.

«Атадан алтау тусаң да, бір жалғыздық бар» демей ме? Осында мемлекеттің қамқорлығындамыз. Бұл орталық та менің – өз үйім іспетті. Мұнда қызмет алып жатқандардың баршасымен таныспын. Үлкен аталар бар. Ол кісілерге амандасып тұрамын. Әртүрлі бағыттан, әртүрлі жағдаймен келсек те, бәріміздің тағдырымыз ортақ деп ойлаймын. Көңіліміздің сырлары мен мұңы, жанымыздағы сағыныш бір деп есептеймін. Сондықтан, осы орталықта қызмет алушылардың баршасын құрметтеймін. Аталар мен әжелердің жүрегі мейірімге толы. Олардың барлығының өз тағдыры, өз жолы бар. Бәлкім, маңдайыма жазылғаны осы өмір болар. Мекемеде шариғат туралы да біздерге кейде әңгімелесу кезеңі өткізіліп, түрлі кеңестер айтылады.

«Жазмыштан озмыш жоқ» деп қазақ атамыз бекер айтпаса керек. Орталықта намаз оқитын кісілер үшін арнайы намазхана бар. Кейде сол жерде бірнеше кісі әңгімелесіп, Жаратушының бұйрығы мен адамның өмірі жайлы пікірлер айтып тұрамыз. Кейде көп ойланамын. 78 жастағы анамды, бауырларымды ойлаймын. Барлығына ризамын. Анам мен бауырларым осы мекемеге мені іздеп үнемі келіп тұрады. Мекеменің ішкі тәртібіне сәйкес мен де кейде рұқсат алып, анам тұрған қара шаңыраққа барып, амандасып қайтатыным бар. Біздерден көмегі мен қамқорлығын аямаған орталық қызметкерлеріне алғысым шексіз, – дейді ол.

Әрине, жазым шығар. Бәлкім, мотоцикл руліндегі азамат та жазасын алған болар. Бірақ, бір азаматтың өмір бойы қиналып жүруіне, сынақтарға төзуіне кесірін тигізді. 45 жыл бұрын болған осынау жайсыз оқиға бір азаматты үлкен армандарынан айырды. Қазір де қоғамда көлік көп. Жас та, жасы ұлғайған кісілер де көлік айдайды. Бірақ, сол азаматтар бір ғана қателіктің арғы жағында адамның тағдыры тұрғанын түсінсе екен. Мұхтардың өмірі сондай жауапсыз адамдарға сабақ болса дейміз.

Адасқанның айыбы жоқ...

Біздің келесі әңгімелескеніміз – ІІІ топ мүгедегі Бердібек Манасбаев ақсақал. Ақсақалдың жағдайы қазір біршама жақсы. Бұл кісінің орталық қызметін пайдаланғанына 5 жыл ғана уақыт болыпты. Қазіргі таңда 68 жасқа аяқ басып отыр. Бердібек Ақынұлы жастық шағының барлығын Қордай ауданы, «Ырғайты» кеңшарында (қазіргі Ноғайбай ауылы) өткізген. Кеңшарда ұзақ жылдар бойы механизатор болып еңбек етіпті. Шекара қызметінде істеген екен. Атамыздың отбасын құруда жолы күрделілеу болыпты. Отыз жастан асқан шағында қырғыздың қызымен танысып, шаңырақ көтерген. 7 айға жуық қана бірге тұрған. Жұбайы бұл кісіге: «Қырғыз еліне барайық, сол жақта тұрайық, өмір сүрейік» деп талап қойған.

Алайда, Бердібек Ақынұлына ол өтініш, жоспар ұнамаған. Зайыбы да айтқанынан қайтпай, өзінің еліне кетіп қалған. Манас бабаның ұрпағы өзінің елінде тұруды мұрат тұтып, сол мақсатты таңдаған екен. Осындай жағдаймен екеуі ажырасқан екен. Дегенмен, сол қырғыз келіншектен туылған бір қызы бар. Сол қызы есейген кезде әкесін іздеген. Қыз баланың жүрегі қандай кең, көңілі қандай кешірімді. Ол туралы Бердібек ақсақал айтып берді.

«Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң» дегендей, ақсақалдың шын көңілмен сөйлеп, айтқан өкініші біздің де көңілімізді бір толқытып өтті. Бұл кісіде дойбы, шахмат, тоғызқұмалақ спорт түрлерімен шұғылданып, жарыстарға қатысып тұрады.

«Он төрт жасымнан орталықтың қамқорлығындамын» Біз ІІ топ мүгедегі Ақбота Еркінбекованың да бөлмесіне барып, әңгімесіне құлақ түрдік. Ол 14 жасынан бері мемлекеттің қамқорлығына алынған. «Ақбота Қанатбекқызы толық отбасында өмірге келген. Барлығы жақсы, дұрыс басталған. Анасы Мойынқұм ауданы, Ақбақай ауылында мектеп директоры болып жұмыс істеген. Сөйтіп қызмет істеп жүрген кезінде анасы жолға шығып, хабар-ошарсыз кетеді. Бірге туған бауырлары кезінде «Хабар» телеарнасындағы «Бармысың, бауырым?» бағдарламасына да беріп, іздеу салған. Ол іздестірудің де нәтижесі болмапты. Қандай өкінішті! Ақбота үшін қасірет осы кезден басталған. Әкесі басқа отбасын құрып кеткен. Әкесімен соңғы рет хабарласқанымызда ренішін білдірді.

«Менің басқа отбасым бар, енді мені мазаламаңыздар» деді. Содан бері ол кісіге қайта телефон шалмадық. Бірақ, Ақбота үшін жүрегіміз ауырып, барлық оң шешімдерді жасап жатырмыз. Басынан бастап айтсақ, қамқорлықсыз қалған Ақбота жасөспірімдерге арналған орталыққа қабылданған. Онкологиялық ауру түрімен ауырады, бетінде бірқатар жарақаттары бар. Ата-анасындай бола алмасақ та, біз Ақботаға қолымыздан келгенше жанашыр болып, емін жүргізіп, өзін жақсы сезінуіне барлық мүмкіндігімізді көрсетіп жатырмыз. Спорттық жарыстарға да қатысады. Дойбы, шахмат, жеңіл атлетика түрлері бойынша бағын сынап жүр. Бірнеше жарыста жүлдеге қол жеткізіп, медаль алған кездері бар. Ондай сәттер Ақбота үшін де, біздің орталық үшін де – қуаныш, – дейді аталған орталық директорының орынбасары Салима Әбдіразақова.

Ал, Ақбота Қанатбекқызының да өз айтары бар.

«Бура тістеп, жазым етті»

Орталықтың тағы бір қызмет алушысы, І топ мүгедегі Қыдыралы Шынтілеуов ақсақалға да бөлмесіне барып амандастық. Қазіргі таңда 76 жасқа келген қария Мойынқұм ауданы, Жамбыл ауылында өмірге келіпті. Сол «Жамбыл» кеңшарында ұзақ жыл малшы болған. Бірақ, отбасын құрмаған екен. 2001 жылы малды ауылда жүргенде өзінің күніге қойға мініп жүрген бурасынан қатер төніпті. Бура маңдайынан тістегендіктен, бір көзі сол сәтте көрмей қалыпты. Ол туралы Қыдыралы Үсентайұлы өзі айтып берді.

«Aq jol» газетін жақсы көретін Айтбай ақсақал

Орталықтың әлеуметтік жұмыс жөніндегі маманы Қаламқас Тастанова кітапханаға Айтбай Нұрмаханов деген қарияны ертіп келді. 71 жастағы ақсақал ІІ топ мүгедегі. Ол кісі Сарысу ауданы, Саудакент ауылында тұрған екен. Бір ұл, бір қызы бар. Алайда, жұбайымен ажырасқан. Өзі 11 ағайынды. Бауырлары үнемі келіп, жағдайын біліп тұрады. Айтбай ата бұрынырақ та өз аяғымен жүрген. Тіпті, волейбол ойнауға да қатысқан. Қазір қоларбада отырған атамыз газетжурнал, кітап оқығанды жақсы көреді. Орталық кітапханасының тұрақты оқырманы. Ол кісі оқитын басылымдар арасынан өзіміз еңбек ететін «Aq jol» газетін көріп, жадырап қалдық.

Айтбай Нұрмаханов ақсақалды да әңгімеге тарттық.

Есет ДОСАЛЫ