Бесағаштың ақсақалы Баймахан

Баймахан ақсақал біз барғанда ауласында малына қарап, жұмыс істеп жүрді. Осы жасында қимылы ширақ, жеңіл, жылдам қозғалады. Ауыл мектебіне және мәдениет үйіне барып, оқушыларға салт-дәстүр, отбасы құндылығы, жас шаңырақтардың сыйластығы, тарих, өткеннің өнегелері бойынша әсерлі әңгіме айтатыны бар. Ақсақалды әңгімеге тарттық.

Бір шаңырақтан төрт чемпион

Аталған ауылдың әр көшесінде Әлем чемпионатының жүлдегерлері тұрады. Әлемді бағындырған саңлақтар бұл ауылдың қатардағы тұрғыны. Бір білетінім, Бесағаштың халқы таңдандырудан жалықпайды. Сол тұрғындардың бірі, танымал жаттықтырушы Ғабидулла (Ғабыш) Хабибуллаевтың шаңырағынан төрт чемпион шыққан. Оның мәнісін таратып айтатын болсақ, Ғабидулланың өзі 7 жасынан күреске барған. Еркін күрестен жасөспірімдер және жастар арасында облыс чемпионы атаныпты. Алматы дене шынықтыру және спорт институтын бітіріп, 1984 жылы аталған ауылдағы Абай орта мектебіне дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі болып қабылданады. Жапжас жігіт, жанып тұрған кезі. Бір жұмыспен шектелмей, аудан орталығындағы №12 балаларжасөспірімдер спорт мектебіне еркін күрестен жаттықтырушы болып орналасып, күреске бала дайындай бастады. Ұзақ жыл спорт саласында жаттықтырушы болған Ғабыштың ісі өз жемісін берді. 7 шәкірті әр жылдары жасөспірімдер арасында ел чемпионы атанды. Өзінің үш баласы күресті жандарына серік етті.

Атап айтқанда, Әмір Хабибуллаев қазақ күресінен Еуропа чемпионы атанса, Дамир Хабибуллаев қазақ, самбо күресінен халықаралық турнирлерде алтыннан алқа тағынды. Ал үшінші ұлы Дәулет қазақ күресінен жасөспірімдер арасында облыс чемпионы болып, ел чемпионатының күміс жүлдегері атанды.

Мемлекеттік қызметте жүрген қызы Айтолқын да волейболмен шұғылданады. Жұбайы Қарлығаш осы шаңырақтың берекесі.

Келіндері әлемнің күміс жүлдегері

Бесағаштың жетістіктерін бір мақалаға сыйғызу мүмкін емес. Отбасы құндылығына қатысты да ақпараттар жетерлік. Жігіттерінің қандай екенін жоғарыда айттық. Бұл елді мекеннің келіндеріне дейін күрес кілемінен алшақ кетпеген. Олар құт қонған ауылдың абыройын көтере түсуде. Солардың бірі – халықаралық дәрежедегі спорт шебері Арайлым Шегенова. Біз Арайлымды үйінен жолықтырдық. Ерте оянып отбасының бітпейтін жұмыстарына кірісіп кеткен екен. Ол спорт саласында балуан болғанымен, әулетте – келін. Анасынан үйренген тәрбие бойынша, ауыл адамына тән жұмыстың бәрін істеген. Сиыр сауып, құрт жайған. Ет асып, күбі піскен. Жолдасы Алдияр Есімбаев та спортшы, балуан, көкпаршы. Арайлымнан спортқа қалай келгені туралы да сұрадық. Ол өзінің өмір жолы, спортқа басқан қадамдары туралы айтып берді.

Алтын келін

Ақтолқын Бесағаштың тағы бір чемпион келіні Ақтолқын Смағамбетованы да үйінен кездестірдік. Чемпионмын деп шіреніп тұрған ол жоқ, таң азанымен газға тәттілер пісіріп жатыр екен. Біздерге көңіл аударып көрсеткен ізетінен, анасынан жастай алған тәрбиесінің де мол екенін байқадық. Өзі Жамбыл ауданы, Ащыбұлақ ауылының қызы екен. 8-сынып оқып жүрген кезінен бастап, Аса ауылына келіп, аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде үздіксіз жаттыққан. Дзюдо күресінен Қуат Қанаев ағайы жаттықтырса, самбо күресінен Ержан Баймұратов ағайы баптаған екен. Тараз қаласындағы «Динамо» спорт клубында да алаңсыз жаттыққан жылдары кейінірек өз жемісін берді. Университетте де дене шынықтыру пәні мұғалімі мамандығын бітірген. Оқып жүріп жасөспірімдер арасында, студент кезінде жастар арасында талай республикалық, халықаралық турнирлерде алтын жүлдені иеленген. Ересек қыздар арасында самбо күресінен бес дүркін Азияның чемпионы, Әлем чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері. Дзюдо, қазақ күрес, белбеу күрестен спорт шебері.

Жұбайы Сайфулла Хабибуллаев та – спортшы. Самбо күресінен жасөспірімдер арасында ел чемпионатының күміс жүлдегері, көкпаршы. Қазіргі таңда төтенше жағдай саласында қызмет атқарады.

Чемпион келін Ақтолқын Бақтыбекқызының айтары да аз емес.

Есет ДОСАЛЫ